۞ C A H A N ۞

(hekayə)

“Ora daha biz üçün qürbət deyil”, – rəhmətlik böyük atam dedi.

Onların qəbirləri bizimki kimi deyil. Siman* bölüklərini yan-yana düzürlər, məsələn, olur  qəbir. Həmi də tanışların başı üstə fatihə verə-verə bu başından o başınacaq gedib çıxdığımız öz qəbristanlarımız kimi deyil ora. “Behişti-Zəhra”** özü üçün bir şəhərdir. Neçə-neçə xiyabanı var, buranın xiyabanlarının tayı yox ha, elə bil asfaltı gecəynən gətirib töküblər ora. Biri tanımayan olsa, heç yüz ilə də tapa bilməz öz adamını. Bir dənə, iki dənə deyil, bizim şəhərin adamları qədər qəbir daşı var orda. Rəhmətlik Qotaz bəyin qəbriynən Xatının qəbri arasında üç xiyaban fasilə var. Xatını basdırandan sonra Qotazın da torpağı üstünə gedib fatihə vermək istədik, ancaq hara gedəcəkdik. Dedilər, onun qəbrini qız nəvəsi yaxşı tanıyır. Uzaqdan-yaxından gələn qonaqların arasında nə qədər onu gəzdiksə, gədəni tapa bilmədik. Axırda öz Məşə Bayatımız dedi, elə uzaqdan-uzağa fatihəni oxuyub havaya piləsək, yel onu aparıb yerinə yetirər. Biz də göz işlədikcə bir-birinin yanına düzülmüş qəbirlərə baxa-baxa həmd-surəni oxuyub pilədik. Mənə elə gəldi ki, gecə çörəyinə möhtac olan xeylək adamın qonşuluğunda kabab bişirirəm öz adamıma.

Davamı...

Məzahir Şəhamət – 1966-cı ildə Güney Azərbaycanda, Ərdəbil əyalətinə daxil olan Meşkinşəhr yaxınlığındakı Rəzi qəsəbəsində doğulub. Əsərlərini farsca yazır. “İlk şeirlər” adlı poetik toplusu 1993-cü ildə işıq üzü görüb. Sonralar nəsr sahəsində də qələmini sınayıb. İndiyədək iki romanı çap olunub, “13” adlı hekayələr toplusunun nəşrinə isə icazə verilməyib. Aşağıdakı şeirlər Şəhamətin 2006-cı ildə çıxmış “Dairənin neçənci küncündən” adlı toplusundan seçilərək tərcümə olunub.

♦ ♦ ♦

Həmin bu otaqda
sizin ayağınızın yanında
stolun kənarında iki stul
üstündə iki boş stəkan
hələ də lal soba və qəhvə iyi
yox, güzgüdən heç nə soruşma
işıq sönəndən sonra heç nəyi xatırlamır
sən tarixi müqayisələri unutmusan
nəyinsə forması ya rəngi heç bir zamanı yada salmır
hətta pəncərədən necə canlandırıcı şəkildə baxsan da
nə varsa hər şey lal dumanda gizlənib
onlar kim olublar
nə ediblər burada
və hara gediblər?

Davamı...

yaxud

GÜLLƏRİN NƏBZİNİ TUTAN ŞAİR

Zəngin tarixi köklərə və bədii-estetik ənənələrə malik fars poeziyası XX yüzilikdə çoşqun inkişaf dövrü yaşamış, getdikcə daha sıx inteqrasiya olunduğu dünya ədəbiyyatına daim adları ilə öyündüyü böyük klassiklərlə yanaşı, bir sıra önəmli müasir simalar bəxş etmişdir. Beşiyi başında Nima Yuşicin (1895-1960) durduğu modernist mahiyyətli “yeni şeir” (“şe’r-e nou”) hərəkatı ötən əsrin 50-60-cı illərində özünün bütöv bir pleyadasını ərsəyə gətirməklə, fars poeziyasında aparıcı təmayülə çevrildi və öz sürətli təkamülünün yeni mərhələsinə daxil oldu. Bu dövr şairləri içərisində Söhrab Sipehri istər “yeni şeir”in gəlişməsinə verdiyi töhfə, istərsə də yaradıclıq üslubunun özünəməxsusluğu, dünyaduyumunun bənzərsizliyi baxımından xüsusi diqqət çəkir (Sipehrinin müasiri, ünlü fars şairəsi Foruğ Fərruxzad belə deyirdi: “Söhrab hamıdan fərqlənir”). Təsadüfi deyil ki, özündən sonrakı poetik nəslə ciddi təsir bağışlayan Sipehri poeziyasına bütün dünyada maraq ilbəil artmaqda, əsərləri müxtəlif dillərə tərcümə edilməkdədir. Sipehrinin şəxsiyyətinə özəl marağı şərtləndirən amillərdən biri də budur ki, o, İran mədəniyyəti tarixinə təkcə böyük şair kimi deyil, həm də dünyaca məşhur modernist rəssam kimi daxil olmuşdur.

Davamı...

DİNCLİYİN AYAQ SƏSLƏRİ

Dincliyin ayaq səsləri,
addım-addım uzaqlaşır.
İçimdə qorxusu,
boynumda nəfəsi.
Vəfasızlıq ətrafımda sıxlaşır.

Hər güzgüdə bir məğlubun gözləri,
hər guşədə bir uduzmam.
Ah!.. içimi yandırır
peşmanlıq kolleksiyam;
Artıq içimə sığmır…

Davamı...

EY KÖNÜL, AĞLAMAGİL, AĞLAMAĞIN YOX SƏMƏRİ,
QURTULAN VARMIDI GÖZ YAŞI İLƏ? YOX XƏBƏRİM!

Gördüm ağlar gözünü, qaana dönüşdü cigərim,
Sənin ağlar gözünə qatlaşa bilməz bəsərim.

Yanağından süzülən göz yaşı iiçiimi yaxar,
Könlümün yanğınına şahid olar çeşmi-tərim.

Gül yanağında sənin göz yaşı axdıqca, gülüm,
San qızılgül üzərində şehə düşdü nəzərim.

Davamı...

(Hekayə)

Atilla İskəndaniyə

Qaranlıq pillələri enib dükanın aşağı çəkilmiş kirkirəsini döydü. Qoca gahdan yatmağa evə getməzdi, qalardı dükanın içində, radioya qulaq asıb siqar çəkərdi dalbadal.
- Aç, mənəm – dedi Əmir.
Qoca uzun, incə barmaqlarını məftillərin arasına salıb kirkirəni çəkdi yuxarı. Əmir boynunu azca əyib girdi dükana. Siqar tüstüsü divarda yanan kiçicik çırağın başında burulub fırlanırdı. Divardan köhnə-köhnə, işdən düşmüş saatlar asılmışdı. Neçəsi də işləyirdi. Təkcə radionun sönük olduğunda, əqrəblərin tik-tak səsləri eşidilirdi.
- Yorulma! Bağla gedax çay qırağındakı şama. Bu gecə Ay doludu, işıxdı! – dedi Əmir.
Əmir boynuna kiçik naldan olan bir boyunbağı salmışdı. Sağ qulağının üstündə həmişə bir gilə siqar var idi. O ancaq siqar çəkməzdi.
Qoca siqarıyla başqasını alışdırıb qapını qıfılladı. Kirkirəni çəkib pillələri çıxdıqlarında, başını qaldırıb fələkədəki saat binasının əqrəblərinə baxdı. Saat altını göstərirdi.
- Hər gecə sahat on ikidə bu sahat altı sahat qabax, altı sahat da dalıdı – gülümsəyərək dedi Əmir.
- Buyün onuncu ixtarı da verdilər. Amma düzətməyəcəm – dedi qoca.

Davamı...

Pərvin Etisami. QƏZƏL

Xoşdurur1 kim sinədə dürri-məani2 saxlamaq,
Yox olurkən leyk3 ömrü cavidaani saxlamaq.

Əqlilə övraqi4-dünyaya girərkən, ey könül,
Eşqi də bir giz5 kimi içdə nihaani6 saxlamaq.

Can bağında anbaan əkmək gərək min türlü rəng,
Ol könül baağında yetkin baağbaanı saxlamaq.

Eşq üçün bəslər ikən sirlərlə dolğun bir könül,
Ərməğan ol yar üçün sevdalı caanı saxlamaq. 

Davamı...

VƏ

- Bəli, biz bir yuxunun qönçəsiyik.
- Yuxunun qönçəsi? Onda açacağıqmı biz?
- Bir gün, titrəmədən ləçəyimiz.
- Burada?
- Yox, ölüm vadisində.
- Təklikdə, zülmətdə...
- Yox, gözəl bir xəlvətdə.

Davamı...

PAYIZ

Meşədə payız
bir ağacın yarpağından başlayır,
yarpaq-yarpaq payızlayır ağaclar,
ağac-ağac payız yayır ağaclar!

Çörək həsrətiniz ürəyimi aldı
payız küləyi kimi,
Ay qara aclar!
Ay ağ aclar!
Qoymadı ağzımda tikəmi udam!..

Payızlayır dünyamız
Adam-adam!..  

Davamı...

“KEÇMƏ YOLDAŞDAN XIZIR TƏK ÇEŞMEYI-HEYVAN ÜÇÜN”

Bir ulu niyyət üçün əzm eyləyib düşdüm yola,
Gah sağa meyl eylədim, gah bilmədim, vardım sola,
Yolçuluq eşqindən əsla çəkmədim əl, hər nola
           Canı sevmək yaxşıdır, çox yaxşıdır, canan üçün
           “Keçmə yoldaşdan Xızır tək çeşmeyi-heyvan üçün”.

Duyğular köksümdə hər an durmadan həp çağladı,
Çağlayışlar çox uğurlar, mutluluqlar sağladı,
Haqq özümsəndikcə batil tam kökündən laxladı,
           Yer də, göy də, kəhkəşan da fırlanır insan üçün,
           “Keçmə yoldaşdan Xızır tək çeşmeyi-heyvan üçün”. 

Davamı...